پرش به محتوا 
در بیشتر تیپهای خانواده پراید، ترمز چرخهای جلو دیسکی است و محور عقب با سامانه کاسهای کار میکند؛ پس پاسخ پرسش «لنت عقب پراید دیسکی است یا کفشکی؟» در اغلب نمونههای رایج، کفشکی است. قطعه اصطکاکی محور عقب داخل کاسه چرخ قرار میگیرد و با بازشدن دو کفشک هلالی به سطح داخلی کاسه فشار میآورد. با این حال، پیش از خرید باید مدل دقیق خودرو، سال تولید و مشخصات قطعه بازشده با محصول تازه تطبیق داده شود.
در ساختار رایج پراید، چرخ جلو دیسک، کالیپر و لنت تخت دارد؛ اما چرخ عقب به کاسه، سیلندر چرخ، فنرهای برگشت و دو کفشک هلالی مجهز است. به همین دلیل اصطلاح فنی دقیق برای لنت عقب این خودرو، کفشک ترمز عقب پراید است؛ هرچند در بازار آن را با نام لنت عقب نیز میشناسند.
هنگام فشردن پدال، فشار هیدرولیکی پیستونهای سیلندر چرخ را حرکت میدهد. دو کفشک به سمت سطح داخلی کاسه باز میشوند و اصطکاک حاصل، سرعت چرخ عقب را کم میکند. با رهاشدن پدال، فنرها کفشکها را به جای خود برمیگردانند. این قطعات زیر کاسه پنهاناند و بازدید چشمی آنها از پشت رینگ ممکن نیست.
واژه لنت برای ماده اصطکاکی هر دو محور به کار میرود، ولی شکل قطعه و شیوه درگیری آنها یکسان نیست. دانستن این تفاوت از سفارش قطعه اشتباه و بازشدن دوباره مجموعه ترمز جلوگیری میکند.
لنت جلو داخل کالیپر نصب میشود و دو طرف دیسک را میفشارد. این بخش در بسیاری از ترمزگیریها سهم بیشتری از نیروی توقف را تحمل میکند، زودتر گرم میشود و از میان بعضی رینگها تا حدی دیده میشود. شکل آن تخت است و با کفشک هلالی محور عقب شباهتی ندارد.
دو کفشک داخل کاسه چرخ قرار دارند و روکش اصطکاکی روی سطح خمیده آنها نصب شده است. مجموعه فنرها، پینها، رگلاژ و سیلندر چرخ باید در کنار کفشک سالم باشند. چربشدن روکش بر اثر نشتی سیلندر یا خرابی کاسه، حتی با باقیماندن ضخامت، عملکرد قطعه را مختل میکند.
در بسیاری از مدلهای پراید، کشیدن اهرم ترمز دستی از راه کابل، کفشکهای عقب را به کاسه میفشارد. زیادشدن کورس اهرم همیشه به معنی تمامشدن کفشک نیست؛ رگلاژ، کشیدگی کابل یا گیرکردن قطعات نیز باید کنترل شود. ساختار و ایرادهای این بخش در مطلب لنت ترمز دستی و شیوه کار آن با جزئیات بیشتری شرح داده شده است.
جدول زیر نام فنی، محل نصب، شکل و شیوه بازدید دو قطعه را کنار هم نشان میدهد. این مقایسه برای تشخیص نوع قطعه کاربرد دارد و جای تطبیق کد فنی محصول با خودرو را نمیگیرد.
| ویژگی | محور جلو پراید | محور عقب پراید |
|---|---|---|
| نام دقیق قطعه | لنت دیسکی جلو | کفشک ترمز عقب |
| شکل قطعه | تخت | هلالی و خمیده |
| سطح درگیر | دو طرف دیسک | سطح داخلی کاسه |
| شیوه بازدید | بازدید کالیپر و ضخامت لنت | بازکردن کاسه توسط تعمیرکار |
| ارتباط با ترمز دستی | ندارد | در ساختار رایج پراید دارد |
هیچ علامتی بهتنهایی فرسودگی کفشک را قطعی نمیکند. نشتی سیلندر چرخ، خرابی فنرها، رگلاژ نادرست، کاسه آسیبدیده یا کابل ترمز دستی نیز نشانههای نزدیک به هم دارند. مشاهده هرکدام از موارد زیر، زمان بازدید تخصصی را یادآوری میکند.
اگر برای ثابتماندن خودرو باید اهرم ترمز دستی بیشتر بالا کشیده شود، کفشکها، کابل و رگلاژ مجموعه عقب باید کنترل شوند. این تغییر را فقط با سفتکردن کابل پنهان نکنید؛ چون علت اصلی شاید سایش نامساوی، گیرکردن قطعه یا نشتی باشد.
صدای خراش فلزی یا ساییدگی مداوم احتمال دارد از کمشدن شدید روکش کفشک، شکستگی فنر یا تماس قطعه آزادشده با کاسه باشد. ادامه رانندگی در چنین وضعی احتمال آسیب به سطح داخلی کاسه و افت نیروی ترمز را بالا میبرد. خودرو باید در محل امن متوقف و مجموعه عقب بازدید شود.
اختلاف نیروی ترمز میان چرخهای عقب خودرو را ناپایدار میکند. آلودگی یک کفشک به روغن، گیرکردن سیلندر چرخ یا رگلاژ نابرابر از علتهای محتمل است. لاستیک و سیستم تعلیق نیز رفتار مشابهی دارند؛ بنابراین عیبیابی باید هر دو چرخ عقب را پوشش دهد.
افت عملکرد در آزمون ترمز، زیادشدن فاصله توقف یا حس ناپایداری هنگام کاهش سرعت، نیازمند بازدید کل سامانه ترمز است. تکیه بر حس راننده برای تشخیص قطعه کافی نیست و سلامت روغن ترمز، مدار هیدرولیک، لنت جلو، کاسه و کفشک باید با هم کنترل شود.
ظاهر نزدیک دو قطعه دلیل سازگاری آنها نیست. پیش از خرید کفشک عقب پراید، اطلاعات خودرو و مشخصات فنی محصول را کنار نمونه قبلی قرار دهید تا ابعاد، محل پینها و متعلقات هماهنگ باشند.
پراید با تیپهای 111، 131، 132، 141 و 151 در سالهای گوناگون تولید شده است. نام کلی «پراید» برای سفارش کافی نیست. مدل دقیق، سال تولید و هر تغییر ثبتشده در مجموعه ترمز را به فروشنده اعلام کنید.
روی صفحه محصول باید عبارت محور عقب یا کفشک ترمز عقب درج شده باشد. لنت تخت جلو با کفشک عقب جابهجا نمیشود. مجموعه لنت و کفشک ترمز پراید قطعات مربوط به هر محور را جدا نشان میدهد تا نام و محل نصب محصول روشن باشد.
اگر کد قطعه قبلی خواناست، آن را با مشخصات محصول بسنجید. قطر کاسه، پهنا و انحنای کفشک، محل سوراخها و نقاط اتصال فنرها باید یکسان باشند. در صورت تردید، عکس واضح قطعه قبلی و اطلاعات کارت خودرو را برای تطبیق در اختیار فروشنده بگذارید.
نام سازنده، شناسه یا کد محصول، کیفیت چاپ، پلمب و نشانی عرضهکننده را کنترل کنید. قیمت غیرعادی پایین، بستهبندی مخدوش یا نبود مشخصات روشن، هشدارهای کالای نامعتبر هستند. اگر میان برندهای موجود پراید مردد هستید، مطلب مقایسه لنت ترمز پراید آلیاژکاران و پارس دامنه مقایسه را به همین دو برند محدود میکند.
تعویض کفشک فقط بیرونآوردن قطعه قدیمی و نصب قطعه تازه نیست. مجموعه کاسهای چند جزء وابسته دارد و خرابی هرکدام عمر کفشک نو یا تعادل ترمز را کم میکند.
شیار عمیق، ترک، تغییر شکل یا قطر خارج از حد سرویس به رسیدگی جداگانه نیاز دارد. حد مجاز باید از مشخصات فنی همان قطعه یا دستور تعمیراتی خودرو خوانده شود و عدد عمومی برای همه کاسهها قابل اتکا نیست.
نمزدگی یا چربی اطراف گردگیرهای سیلندر چرخ گاه نشانه نشتی است. روغن ترمز روی روکش کفشک، ضریب اصطکاک را نامنظم میکند. نصب کفشک نو بدون رفع نشتی، مشکل ترمز را برطرف نمیکند.
فنر ضعیف یا شکسته اجازه برگشت درست کفشک را نمیدهد و احتمال داغشدن کاسه را بالا میبرد. پینها، ضامنها و رگلاژ نیز باید سالم، تمیز و طبق دستور سازنده نصب شوند. چپ و راست مجموعه نباید با هم اشتباه شوند.
کفشکهای دو چرخ عقب باید بهصورت یک دست تعویض شوند. نصب کفشک نو در یک سمت و باقیگذاشتن قطعه فرسوده در سمت دیگر، اصطکاک دو چرخ را نابرابر میکند. پس از نصب نیز عملکرد پدال، ترمز دستی و تعادل ترمز باید آزموده شود.
برای عمر کفشک عقب عدد ثابتی وجود ندارد. ترافیک، شیب مسیر، بار خودرو، شیوه ترمزگیری، رگلاژ، نشتی سیلندر و سلامت کاسه روی نرخ سایش اثر میگذارند. محور عقب در بسیاری از شرایط دیرتر از جلو ساییده میشود، ولی این قاعده جای بازدید دورهای را نمیگیرد.
ملاک درست، ضخامت روکش اصطکاکی و حد سرویس درجشده در راهنمای فنی خودرو یا قطعه است. بازدید کفشک در سرویس ترمز و هنگام مشاهده نشانههای غیرعادی، از تکیه بر یک عدد کیلومتری عمومی دقیقتر است. برای شناخت تفاوت فشار کاری دو محور، راهنمای زودتر تمامشدن لنت جلو یا عقب مرز محتوایی جداگانهای دارد و روی مقایسه کلی دو محور تمرکز میکند.
پاسخهای کوتاه زیر، ابهامهای پرتکرار درباره نام قطعه، شیوه تعویض و ارتباط آن با ترمز دستی را جمعبندی میکنند.
در ساختار رایج خانواده پراید، محور عقب کاسهای و قطعه اصطکاکی آن کفشکی است. پیش از سفارش، تیپ، سال تولید و مشخصات قطعه قبلی را تطبیق دهید.
بله؛ در گفتوگوی بازار به آن لنت عقب میگویند، اما نام دقیقتر قطعه در سامانه کاسهای، کفشک ترمز عقب است.
نه لزوماً. سایش کفشک، رگلاژ، کشیدگی یا گیرکردن کابل و خرابی متعلقات همگی باید کنترل شوند. تنظیم کابل بدون عیبیابی کامل کافی نیست.
خیر. کفشکهای دو سمت محور عقب باید یکدست تعویض شوند تا نیروی ترمز چپ و راست متعادل بماند.
سامانه کاسهای فنرهای پرتنش، رگلاژ و اتصال ترمز دستی دارد. نصب اشتباه مستقیماً بر ایمنی توقف خودرو اثر میگذارد؛ پس این کار را به تعمیرکار دارای ابزار و دانش فنی بسپارید.
پاسخ اصلی روشن است: در بیشتر مدلهای رایج پراید، جلو دیسکی و عقب کاسهای است؛ بنابراین قطعه محور عقب با نام کفشک ترمز عقب پراید شناخته میشود. برای سفارش دقیق، مدل و سال تولید، محور نصب، کد فنی، ابعاد و نمونه قبلی را کنترل کنید و شباهت ظاهری را معیار نگذارید.
اگر ترمز دستی بالاتر میایستد، از چرخ عقب صدای ساییدگی میآید یا خودرو هنگام ترمز ناپایدار است، بازدید هر دو چرخ عقب را عقب نیندازید. کفشک، کاسه، سیلندر چرخ، فنرها و رگلاژ باید کنار هم عیبیابی شوند و کفشکهای دو سمت محور بهصورت یک دست تعویض شوند.
